In het streng beveiligde Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk wordt dagelijks onderzoek gedaan naar long covid. Ruim een half miljoen Nederlanders lijden aan de ziekte, waarvan ongeveer 90.000 ernstig. “Mijn lichaam ging van het ene op het andere moment op slot. Het voelde als een gevangenis,” zegt een patiënt die langdurig ziek is.
Apen helpen bij onderzoek
Het BPRC huisvest ongeveer duizend makaken, apen die gebruikt worden voor onderzoek naar ziektes zoals tbc en long covid, meldt mediapartner Omroep West. Ze leven in groepen van 35 in klim- en speelomgevingen met schommels en glijbanen. Onderzoekers gebruiken röntgenapparaten om de longen van apen in 3D te fotograferen, wat alleen kan onder narcose. “We volgen de apen vóór infectie tot een jaar na infectie,” vertelt onderzoeker Marieke Stammes. Zo kunnen ze de effecten van het virus in het lichaam nauwkeurig bestuderen en vergelijken met menselijke patiënten. Er is veel kritiek op het apencentrum. Afgelopen april vond nog een protest plaats waarbij ook landelijke politici betrokken waren.
Grote variatie in symptomen
Long covid is geen eenduidige ziekte. “Er zijn meer dan tweehonderd verschillende symptomen. Er is geen één type long covid,” zegt Stammes. Sommige patiënten hebben vooral last van extreme vermoeidheid, anderen van hersenmist of spierklachten. Voor veel patiënten is zelfs simpele dagelijkse activiteit, zoals een kop thee zetten of een korte wandeling maken, een enorme belasting. Tot nu toe bestaan er geen behandelingen die voor alle patiënten effectief zijn.
Persoonlijke verhalen
Francisca van Hassel uit Den Haag kreeg corona in 2022 en leek aanvankelijk te herstellen. Na haar eerste werkdag zakte ze volledig in elkaar. “Haren wassen deed ik wekenlang niet en naar het toilet gaan stelde ik uit, omdat het te vermoeiend was,” vertelt ze. Haar cognitieve functies waren ook aangetast; ze kon teksten niet meer lezen of logisch nadenken. Pas na anderhalf jaar kon ze weer langzaam haar normale activiteiten hervatten, zoals theaterbezoeken en sporten.
Onderzoek naar behandelingen
Het BPRC onderzoekt nu ook de werking van mitochondriën, de energiefabriekjes van cellen, bij mensen en apen. Wetenschappers hopen dat zuurstofarmoede in deze cellen een rol speelt bij long covid. “Soms lijkt het dat er een behandeling is en geeft dat hoop. Maar tot nu toe is dat grotendeels valse hoop,” zegt Stammes. Het doel van het onderzoek is om behandelingen te ontwikkelen die patiënten daadwerkelijk verlichting kunnen bieden.
Hoop op oplossingen
Stammes blijft optimistisch over de vooruitgang. “Dus ja we gaan het vinden. Zeker. Wanneer? Dat antwoord kan ik inderdaad niet geven. Maar we komen elke keer een stapje dichterbij,” zegt ze. Met deze onderzoeken willen onderzoekers wereldwijd bijdragen aan betere diagnostiek en behandelmogelijkheden voor de honderden miljoenen long covid-patiënten.
Het BPRC combineert dieronderzoek met bestaande kennis uit menselijk onderzoek, zodat er een zo volledig mogelijk beeld ontstaat van de effecten van long covid en mogelijke behandelingen.