Acht struikelstenen onthuld voor familie Swaan in Rijswijk
In Rijswijk zijn afgelopen donderdag acht nieuwe struikelstenen onthuld voor leden van de Joodse familie Swaan. De stenen herinneren aan inwoners die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter werden weggevoerd en vermoord in concentratiekampen. In de afgelopen zes jaar zijn in Rijswijk ongeveer vijftig struikelstenen geplaatst. De Stolpersteine zijn kleine monumenten die worden gelegd voor de woning waar een slachtoffer voor de oorlog woonde.
Levensverhalen van de familie
De leden van de familie Swaan woonden op drie adressen in Rijswijk: Haagweg 155, Caan van Necklaan 38 en Huis te Hoornkade 67. Tijdens een bijeenkomst in Sociëteit Amicitia werd stilgestaan bij hun levensverhalen en hun plek binnen de Rijswijkse gemeenschap. Burgemeester Huri Sahin benadrukte het belang van de struikelstenen. Door de namen van slachtoffers te benoemen en zichtbaar te maken in het straatbeeld, blijven zij volgens haar onderdeel van de Rijswijkse geschiedenis.
Woning aan Haagweg onteigend
Een nabestaande, de heer Preger uit Almelo, was bij de onthulling aanwezig. Hij is kleinzoon van Levie Preger en Sara Preger-Swaan. Aan de Haagweg woonden aan het begin van de bezetting weduwe Naatje Preger-Swaan, haar zoon Levie Preger en haar verweesde nichtje Anna Swaan. De familie was eigenaar van verschillende kredietmagazijnen in Den Haag, warenhuizen waar klanten op afbetaling konden kopen. De woning werd tijdens de bezetting onteigend en zou worden gebruikt door de plaatselijke NSB-kring. Daardoor moesten zij halverwege 1942 naar Den Haag verhuizen. De familieleden werden op verschillende momenten gearresteerd en via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd.
Gezin naar Auschwitz gedeporteerd
Aan de Huis te Hoornkade 67 woonden vanaf 1939 Barend Swaan, Debora Swaan-Creveld en hun zoon Leendert Swaan. Barend was vleesgrossier, maar zijn bedrijf werd in 1941 door de bezetter overgenomen en later geliquideerd. Leendert werd in 1942 opgesloten in een werkkamp en vervolgens naar Westerbork gebracht. Zijn ouders waren daar op dat moment al naartoe getransporteerd. Eind 1942 werden ze alle drie vanuit Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd en daar vermoord.
Laatste maanden in Joods pension
Aan de Caan van Necklaan 38 woonden de uit Den Haag afkomstige Simon Swaan en zijn vrouw Johanna Swaan-Velleman. Simon was eigenaar van een vleesgrossiersbedrijf dat in 1941 eerst onder beheer werd gesteld en kort daarna werd geliquideerd. De laatste maanden voordat het echtpaar in 1943 werd gedeporteerd, woonden zij in een Joods pension in Den Haag.
Op 25 september en 17 oktober worden opnieuw struikelstenen geplaatst in Rijswijk.
