Als de Rijswijkse waterpomp eens kon vertellen

De oude waterpomp voor de Oude Kerk in Oud Rijswijk, dateert uit 1831. Een tijd dat er nog geen auto’s waren. Alles ging met paard en wagen en de trekschuit. Het leven In Rijswijk was heel wat rustiger. Twee foto’s met bijna twee eeuwen ertussen. Als de waterpomp kon vertellen, dan zouden er heel wat verhalen te beluisteren zijn.

De pomp herinnert aan een tijd waarin er nog geen waterleiding was en de bewoners nog afhankelijk waren van openbare waterpunten, voordat de moderne drinkwatervoorziening gemeengoed werd.

Water halen met emmers
De geschiedenis van de plek gaat zelfs verder terug dan de pomp zelf. In de zestiende eeuw haalden inwoners van Rijswijk al water uit een openbare put bij de Oude Kerk. Volgens historische bronnen functioneerde deze put als openbare watervoorziening. De bakstenen put werd in 2002 bij archeologisch onderzoek opnieuw ontdekt, onder het wegdek van de Herenstraat. Hij is ongeveer 1,20 meter breed en maar liefst vijf meter diep.  Het water werd oorspronkelijk met emmers uit de put gehaald. In 1831 werd naast de put een echte pomp geplaatst. Daarmee kon het grondwater gemakkelijker omhoog worden gehaald. De pomp kreeg een karakteristieke leeuwenkop als tuit en vormde samen met de Oude Kerk een herkenbaar beeld van het oude dorp Rijswijk. 

Verbonden met een loden pijp
Bijzonder is dat de pomp niet zomaar boven op de waterput stond. De historische put en het pomphuis waren met elkaar verbonden door een loden pijp. Toen de waterput in 2002 werd ontdekt, ontstond het plan om deze permanent zichtbaar te maken. In 2010 werd de put onder een grote glazen plaat zichtbaar gemaakt in de straat. Ook werd een lichtlijn aangebracht tussen de put en de pomp, zodat de historische verbinding tussen beide duidelijk werd. 

Meer dan vijftig jaar droog
Toen de moderne waterleiding zijn intrede deed, verloor de oude dorpspomp haar oorspronkelijke functie. Uiteindelijk kwam er tientallen jaren geen water meer uit. Rond 2021 en 2022 werd de pomp grondig gerestaureerd. Vooral het oude pompmechanisme bleek zwaar aangetast door roest en vocht. De historische hendel werd hersteld en de pomp werd opnieuw in gebruik genomen. Sinds 18 juni 2022 komt er weer water uit de pomp. Dat is tegenwoordig geen grondwater meer uit de oude put, maar vers drinkwater via een aansluiting op het waterleidingnet. Het watertappunt kwam tot stand door samenwerking tussen de gemeente Rijswijk, Dunea en de winkeliers van Oud Rijswijk. 

Een klein monument met een groot verhaal
De pomp is daarmee eigenlijk een bijzonder stukje Rijswijkse geschiedenis. Op vrijwel dezelfde plek haalden inwoners eeuwen geleden hun dagelijkse water. Eerst rechtstreeks uit een put, later via de pomp uit 1831 en nu kunnen bezoekers er opnieuw hun fles vullen.