In Rijswijk wordt gewerkt aan een blijvende herinnering aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Volgens Wim Dammers van de Werkgroep Stolpersteine Rijswijk gaat het om honderden inwoners. “Een mens is pas echt vergeten als zijn naam vergeten wordt.” In de stad zijn circa 250 Joodse inwoners vermoord, verspreid over zo’n 80 adressen. Daarnaast vielen er tientallen andere slachtoffers, onder meer in het verzet.
Gedenkstenen in het straatbeeld
De herinnering krijgt vorm via Stolpersteine: kleine messing stenen in het trottoir. Elke steen draagt de naam van één slachtoffer en wordt geplaatst bij de laatste vrijwillige woonplek. Sinds 2015 zijn er al 45 stenen gelegd. Uiteindelijk moeten dat er ongeveer 300 worden, verspreid over zo’n honderd locaties in de stad.
Onderzoek en persoonlijke verhalen
Achter elke steen schuilt een uitgebreid onderzoek naar het leven van het slachtoffer. Waar mogelijk worden nabestaanden betrokken bij de plaatsing. De verhalen worden verzameld en gedeeld via de Historische Vereniging Rijswijk. Zo blijft de geschiedenis zichtbaar en persoonlijk.
Zorgvuldige plaatsing en betrokkenheid bewoners
De werkgroep werkt volgens een gemeentelijk protocol. Bewoners worden vooraf geïnformeerd en betrokken bij de exacte locatie van de steen. De onthullingen vinden meerdere keren per jaar plaats in kleine, respectvolle bijeenkomsten. De stenen worden eigendom van de gemeente, die ook het onderhoud verzorgt.
Financiering en steun uit de stad
Voor het volledige project is ongeveer 40.000 euro nodig. Eén steen kost 135 euro. De werkgroep ontvangt subsidie, maar zoekt ook actief sponsors. Zo draagt de Rotary-boekwinkel in de Kerkstraat bij door de opbrengst van mei te doneren.
De Stolpersteine liggen verspreid door de stad, precies op de plekken waar slachtoffers leefden. Wie erlangs loopt, wordt uitgenodigd even stil te staan bij hun verhaal.