Historisch erfgoed Museum Rijswijk centraal in groeiende discussie

Twee jonge raadsleden, pas enkele maanden actief in de Rijswijkse gemeenteraad, verdiepen zich in het dossier rond Museum Rijswijk. Yoram van der Meij (19) van Beter voor Rijswijk en Tobias Steijn (20) van Rijswijks Belang stellen vragen over uiteenlopende onderwerpen, van de financiën tot het beheer van historisch erfgoed. In de museumtuin zijn op verschillende historische objecten groene aanslag en scheuren zichtbaar. Wat zegt dat over hun staat van onderhoud?

Kwetsbaar erfgoed
Groene aanslag bedekt historische ornamenten en sommige objecten verdwijnen gedeeltelijk achter begroeiing. Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hoeft dat niet op achterstallig onderhoud te wijzen. Het verwijderen van mossen en algen kan kwetsbare natuursteen juist beschadigen. Bij museumbeheer spelen schoonmaak en het behoud van historische kenmerken een belangrijke rol.

Sporen van de tijd
Museumdirecteur Emma van Proosdij wijst op een marmeren fontein uit Cromvliet, die ongeveer 150 jaar onder water lag. Teruggevonden onderdelen zijn professioneel teruggeplaatst. De zichtbare scheuren zijn volgens haar al lange tijd aanwezig. Ook een andere fonteinschaal werd ruim tien jaar geleden gerestaureerd. Dat herstel is volgens haar nog intact. “Het is ook een keuze, dat je ervoor kiest dat objecten best wel de tand des tijds mogen laten zien. En het hoeft niet eruit te zien alsof het gisteren gemaakt is.”

Erfgoedpresentatie
Van der Meij vindt dat de presentatie meer aandacht verdient. “Ornamenten hebben speciale aandacht nodig bij de schoonmaak, iets dat wordt verwacht van een museum.” Ook pleit hij voor een betere tentoonstelling van de objecten, in plaats van “achterin de tuin tussen de bosjes”.

Volgens Van Proosdij is er juist een speciaal ontworpen stalen frame geplaatst, dat met beton in de grond is verankerd. De presentatie kostte naar haar zeggen ongeveer 80.000 euro, grotendeels gefinancierd met externe fondsen. Dat begroeiing soms gesnoeid moet worden, erkent ze. Hiervoor is het museum afhankelijk van hun tuinman, een botanisch specialist.

Steijn vraagt zich af of het erfgoed voldoende wordt beschermd. “Er bestaat een wezenlijk verschil tussen wat het museum ‘historische verwering’ noemt en wat naar mijn mening simpelweg nalatig onderhoud is.”

Van Proosdij benadrukt dat restauratie niet altijd noodzakelijk of wenselijk is. Een volledige reconstructie van de marmeren fontein zou volgens haar tienduizenden euro’s kosten. De objecten zijn eigendom van de gemeente en bij het museum in beheer. Hoeveel specifiek aan de buitencollectie wordt besteed en wanneer inspecties plaatsvonden, is niet concreet toegelicht.

Financiële discussie
Ook de financiële toekomst roept vragen op. Steijn wil een onafhankelijk onderzoek naar de houdbaarheid van het museum. Volgens hem zijn de gebruikte cijfers afkomstig uit de jaarverslagen. “Transparantie is hierin essentieel.”

Van Proosdij betwist verschillende cijfers uit het initiatiefvoorstel. Volgens haar komt niet 80, maar ongeveer 60 procent van de begroting uit gemeentelijke subsidie. Ook wijst ze erop dat een lening van 751.000 euro uit 2018 inclusief rente wordt terugbetaald. Het museum legt volgens haar ieder kwartaal financiële verantwoording af aan de gemeente. De verschillen in cijfers zijn nog niet onafhankelijk vastgesteld.

Toekomstplannen
De raadsleden willen meer aandacht voor Rijswijks historisch erfgoed. Van Proosdij wijst erop dat juist wisselende kunsttentoonstellingen veel bezoekers trekken en eigen inkomsten opleveren. Minder ruimte daarvoor kan volgens haar financiële gevolgen hebben.

Het museum verwacht dit jaar mogelijk een bezoekersrecord van ongeveer 25.000 bezoekers, mede dankzij de tentoonstelling van Peter Gentenaar. In 2030 hoopt de directeur jaarlijks 40.000 bezoekers te ontvangen. Ook benadrukt ze het belang van het museum voor winkels en horeca in Oud-Rijswijk.

Verschillende inzichten
Van Proosdij bestrijdt dat het museum onzorgvuldig met erfgoed omgaat. “Wij overtreden geen regels en het erfgoed heeft bij ons een liefdevol thuis en is voor eenieder toegankelijk.” De museumtuin is bovendien gratis te bezoeken.

Een onafhankelijke beoordeling van de buitenobjecten ontbreekt nog. Monumentenwacht inspecteert geen afzonderlijke beelden en voert volledige inspecties alleen uit op aanvraag van de eigenaar. Of de zichtbare verwering daadwerkelijk schade veroorzaakt, blijft daarmee onbevestigd.

Bespreking nadert
Beide fracties hebben artikel 44-vragen ingediend. De gemeentelijke antwoorden zijn nog niet beschikbaar. Het initiatiefvoorstel wordt op 17 november besproken ter voorbereiding op de raadsvergadering van 24 november. Dat voorstel gaat vooral over de koers van het museum en de ruimte voor Rijswijks erfgoed, niet specifiek over het onderhoud van de tuinobjecten.

Daarnaast is een breder onafhankelijk onderzoek naar de toekomst van het museum voorzien, waarvan de resultaten uiterlijk vóór 1 juli 2027 worden verwacht.