Het BPRC reageert opgelucht op de stemming in de Tweede Kamer over het amendement van Queeny-Aimée Rajkowski (VVD). Dit amendement voorkomt dat onderzoeksgeld verplicht alleen naar proefdiervrije methoden gaat. Jan Langermans, adjunct-directeur van het BPRC en hoogleraar welzijn van proefdieren aan de Universiteit Utrecht, noemt het “een belangrijke stap terug naar realisme”. “We zijn hier echt blij mee. Dit zorgt ervoor dat we essentieel onderzoek naar ernstige ziekten kunnen blijven doen.”
Complexe ziekten vragen om volledige aanpak
Volgens Langermans gaat het niet om een keuze voor of tegen alternatieve methoden, maar om wat momenteel mogelijk is. “De ambitie om dierproeven te vervangen, delen we volledig. Maar je moet ook eerlijk zijn over waar we nu staan. Er zijn nog nauwelijks alternatieve methoden die hetzelfde kunnen onderzoeken bij dit soort complexe ziekten.” Het BPRC richt zich op grote maatschappelijke ziekten zoals tuberculose, malaria, griep, covid en neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer en Parkinson. “Het gaat om complexe interacties in het hele lichaam. Het immuunsysteem, de hersenen. Alles grijpt op elkaar in. Dat kun je in vitro nog niet nabootsen.”
Apengedrag cruciaal voor onderzoek
Apen worden ingezet omdat ze belangrijke overeenkomsten met mensen hebben, vooral in het afweersysteem en de hersenen. “Andere diermodellen geven daar minder betrouwbare informatie. Het is en blijft een gevoelig onderwerp. Je ziet die dieren, je identificeert je ermee. Maar ik zie ook patiënten. Mensen die ernstig ziek zijn of overlijden. En dan denk ik: ‘daar moeten we oplossingen voor vinden’.”
Nederland als kennisland
Langermans waarschuwt dat het verbieden van dergelijk onderzoek in Nederland het probleem niet oplost. “Het verplaatst zich naar andere landen waar dierenwelzijn minder goed gewaarborgd is. Daarmee verlies je juist grip op hoe dat onderzoek gebeurt.” Ook raakt het de positie van Nederland als kennisland. “Innovaties ontstaan elders, terwijl je ze hier nodig hebt voor patiënten. Dat maakt je afhankelijk van andere landen.”
Zorgvuldigheid en vooruitgang
Het BPRC heeft een eigen fokkolonie met ongeveer duizend apen in ruime verblijven en sociale groepen. “We kennen hun achtergrond, gezondheid en genetica. Dat maakt het mogelijk onderzoek zorgvuldig te volgen.” Dierenmateriaal wordt gebruikt voor vervolgonderzoek via biobanken, zodat maximaal kennis wordt gehaald uit zo min mogelijk dieren.
Langermans verwacht dat alternatieve methoden verder groeien, maar dat onderzoek naar ernstige ziekten voorlopig niet volledig zonder dieren kan. “Als het zonder dieren kan, doen we het zonder. Maar waar het nog niet kan, moet je die deur niet dichtgooien.”
Foto: Protest tegen het onderzoekscentrum in april 2025